Çalışma Alanlarımız
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında Avrupa Birliği’nin (AB) ithal ettiği bazı ürünler için karbon vergisi ödeme dönemi birkaç ay sonra başlayacak. 2023 yılından bu yana sadece ürünlerinin karbon içeriğini raporlama sorumluğu taşıyan ihracatçılar, 2026 başından itibaren finansal olarak da sorumlu olacak. Peki, bu yeni dönem Türkiye için ne anlama geliyor? SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi, mekanizmanın Türkiye’ye ekonomik etkilerini değerlendirdi.
SKDM, AB’nin Yeşil Mutabakat paketi kapsamında kararlaştırılmış bir “karbon kaçağını” önleme mekanizması. Uygulamanın amacı, AB’de üretilen ürünlerden alınan karbon vergisinin birlik dışından gelen ürünlere de aynı koşullarda uygulanması, böylece karbon salan üretimlerin birlik dışına kaydırılarak vergiden kaçınılmasının (“karbon kaçağı”) engellenmesi. Bu yolla bir yandan AB’de yapılan üretimin karbon vergisine tabi olmayan ithal ürünler karşısında korunması diğer yandan karbonsuzlaşmanın teşvik edilmesi hedefleniyor.
SKDM ilk aşamada demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik üretimlerini kapsıyor. Bu ürünlerde 2034 yılına kadar AB içindeki üreticilere karbon vergisinde tanınan muafiyetlerin kademeli olarak azaltılarak kaldırılması ve ithal ürünlerin de aynı şekilde vergilendirilmesi planlanıyor. Bu kapsamda uygulamanın ilk birkaç yılında ödeme zorunluluğu nispeten düşük seyrederken 2029’dan itibaren hızlanarak artması bekleniyor.
2030 sonrasında AB, SKDM’nin tüm metalleri, rafineri ürünlerini, taşıma için kullanılan yakıtları, organik kimyasalları, cam, seramik, kireç ve alçıyı, kağıt ve selüloz ürünlerini, hava ve denizyolu taşımacılığını kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanıyor. Ayrıca, başta İngiltere olmak üzere diğer ülkelerin de kendi SKDM uygulamalarını başlatmaları bekleniyor.
Yeni Dönem Önemli Fırsat ve Riskleri Beraberinde Getiriyor
SHURA’nın “SKDM ve Türkiye: Sektörel Etkileşimler, Fayda ve Maliyetler” başlıklı raporuna göre, AB’nin mevcut SKDM uygulaması Türkiye’nin GSYİH’sine kıyasla ihmal edilebilir düzeyde bir etkiye sahipken, ilgili ürünlerin ihracatından elde edilen katma değerle kıyaslandığında önemli tutarlara ulaştığı görülüyor. AB’ye yapılan ihracatta mevcut AB ETS fiyatı olan 70€/ton seviyesinde emisyon maliyeti ihracattan elde edilen katma değerin üçte ikisine kadar ulaşırken, karbon fiyatının 100€/tona ulaşması halinde karbon maliyeti ile ihracattan elde edilen katma değer başa baş düzeye geliyor. Bu durum, ihraç edilen ürünlerin katma değer oranının karbon yoğunluğuna kıyasla çok düşük olmasından kaynaklanıyor.
SHURA’nın öne sürdüğü, ana ekseni yeşil dönüşümü kolaylaştıracak ve birim katma değeri artıracak üretim kompozisyonu olan bir sanayi dönüşümü senaryosunda ise maliyetler önemli ölçüde azalırken faydaların artırılabileceği ortaya konuyor. Dönüşüm senaryosunda SKDM kapsamındaki ihracatı yüksek, düşük katma değerli ürünlerin üretim ve ihracattaki payının azalması, görece yüksek katma değerli ürünlerin payının artması ve bu sayede yurtiçinde bu ürünleri temel girdi olarak kullanan makine-teçhizat elektrikli teçhizat, otomotiv, enerji ekipmanları, inşaat-altyapı sektörlerinde ek faydalar elde edilmesi öngörülüyor. Diğer bir deyişle, Dönüşüm senaryosunda, ihracattaki azalmaya rağmen kullanıcı (ileri bağlantılı) sektörlerdeki katma değer artışı ile azalan karbon ve ulaştırma maliyetleri sayesinde net fayda elde edilebiliyor. Dolayısıyla, Dönüşüm senaryosu SKDM kapsamında emisyon maliyetlerinden kaynaklanacak olumsuz etkileri büyük ölçüde hafifletiyor.
SKDM etkilerini hafifletmek ve ekonomik faydayı artırmak için yapılması gerekenler ise şöyle sıralanıyor:
Dikkate Alınması Gerekenler
Sektörlere Yönelik Stratejiler
Ulusal Stratejiler
Kaynak : EKOIQ
Çerez kategorilerini ayrı ayrı yönetebilirsiniz
Bu çerezler web sitesinin düzgün çalışması için gereklidir ve devre dışı bırakılamaz.
Bu çerezler, ziyaretçilerin web sitesini nasıl kullandığını anlamamıza yardımcı olur.
Kullanılan Servisler: Google Analytics
Bu çerezler, size özelleştirilmiş reklamlar göstermek ve pazarlama kampanyalarımızın etkinliğini ölçmek için kullanılır.
Kullanılan Servisler: Google Ads, Facebook Pixel
Daha fazla bilgi için Gizlilik Politikası ve Kişisel Verilerin Korunması sayfalarını inceleyebilirsiniz