.jpg)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-Özetini-Yayınladı-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
-webp.webp)
Depozito Yönetim Sistemi Uygulamaya Alındı: ÇEVKO Vakfı'ndan Kapsam ve Yükümlülüklere İlişkin Değerlendirme
22 Tem 2026Türkiye'de tek kullanımlık içecek ambalajlarının ayrı toplanarak geri dönüşüme kazandırılmasını amaçlayan Depozito Yönetim Sistemi (DYS) uygulamaya alındı. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) koordinasyonunda yürütülen sistem kapsamında, depozito işareti (DOA) taşıyan içecek ambalajlarının tüketim sonrasında iade edilmesi teşvik edilirken, toplanan ambalajların yüksek kalitede geri dönüştürülerek döngüsel ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.
Depozito Yönetim Sistemi'nin devreye alınmasıyla birlikte, sisteme dahil ürünlerin kapsamı, üreticiler ile satış noktalarının yükümlülükleri ve mevcut ambalaj atığı yönetim sistemiyle ilişkisi de sektörün gündemindeki başlıca konular arasında yer alıyor.
ÇEVKO Vakfı da uygulamaya ilişkin hazırladığı değerlendirmede, Depozito Yönetim Sistemi'nin özellikle içecek ambalajlarında toplama ve geri dönüşüm oranlarının artırılması açısından önemli bir adım olduğunu vurgularken, sistemin kaynağında ayrı toplama uygulamaları ve Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS) modeliyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Sistemin Kapsamı
Depozito Yönetim Sistemi; 0,10 litre ile 3,01 litre hacme sahip, tek kullanımlık ve tüketime hazır içecek ambalajlarını kapsamaktadır.
Sistem kapsamında başlıca;
- PET içecek şişeleri,
- Cam içecek şişeleri,
- Metal (alüminyum vb.) içecek kutuları
yer almaktadır.
Depozito kapsamı yalnızca ambalaj türüne göre değil, aynı zamanda ürün sınıfına göre de belirlenmektedir. Bu kapsamda alkolsüz içecekler, içme ve kaynak suları, doğal mineralli sular, alkollü ve alkolsüz biralar, malt içecekleri, enerji içecekleri, sporcu içecekleri ile meyve oranı %50 ve altında olan meyve suyu ve nektarlar sistem kapsamında yer almaktadır.
Depozito kapsamındaki ürünlerin;
- Depozito Bilgi Yönetim Sistemi'ne (DBYS) kaydedilmesi,
- Sistemde tanımlanması ve doğrulanması,
- Ambalaj üzerinde DOA (Depozitosu Olan Ambalaj) işaretinin bulunması
gerekmektedir.
Mevcut uygulamada meyve oranı %50'nin üzerinde olan meyve suyu ve nektarlar, süt ve içilebilir süt ürünleri ile şaraplar, distile alkollü içkiler ve ilgili mevzuatta istisna olarak tanımlanan bazı ürünler depozito sistemi kapsamında yer almamaktadır. Ayrıca kompozit (kompozit ambalaj, en az iki farklı malzemenin kâğıt/karton, plastik ve alüminyum gibi kullanım sırasında tek bir yapı oluşturacak şekilde bir araya getirilmesiyle üretilen ambalaj türüdür) içecek ambalajları da mevcut uygulama kapsamında depozito sistemine dahil değildir.
Sistemin kapsamı ve teknik kriterleri, Türkiye Çevre Ajansı tarafından yayımlanan usul ve esaslar doğrultusunda güncellenebilmektedir.
Piyasaya Ürün Arz Eden İşletmelerin Başlıca Yükümlülükleri
Depozito kapsamındaki ürünleri piyasaya arz eden işletmelerin;
- Depozito Bilgi Yönetim Sistemi'ne (DBYS) kayıt yaptırmaları,
- Depozito kapsamındaki ürünlerini sistemde tanımlamaları,
- Ambalajlarında mevzuata uygun DOA işaretini ve diğer tanımlayıcı unsurları kullanmaları,
- Ambalajlarını sistemin teknik kriterlerine uygun şekilde tasarlamaları,
- Türkiye Çevre Ajansı tarafından belirlenen bildirim, veri paylaşımı ve raporlama yükümlülüklerini yerine getirmeleri,
- Depozito sistemi kapsamında belirlenen mali yükümlülükleri ve uygulama esaslarına uygun hareket etmeleri,
- Sistemde kayıtlı ürün bilgilerini güncel tutmaları,
- Denetim ve izlenebilirlik süreçlerinde talep edilen bilgi ve belgeleri ibraz etmeleri
gerekmektedir.
Satış Noktalarının Sorumlulukları
Depozito Yönetim Sistemi kapsamında iade noktası olarak faaliyet gösteren satış noktalarının;
· Depozitolu ambalajları tüketicilerden kabul etmesi,
· Uygun durumlarda depozito iade makinesi (RVM) veya manuel iade altyapısını oluşturması,
· Toplanan ambalajları sistem kurallarına uygun şekilde muhafaza ederek yetkili toplama sistemine teslim etmesi,
· İade süreçlerine ilişkin kayıt ve izlenebilirlik yükümlülüklerini yerine getirmesi,
· Tüketicileri depozito sistemi hakkında bilgilendirmesi
gerekmektedir.
DYS Kapsamında Nasıl İade Noktası Olunur? : https://dbys.gov.tr/kimler-icin-iade-noktasi
Depozito Yönetim Sistemi ve Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS)
Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS), ürünlerin ve ambalajların kullanım sonrasındaki çevresel etkilerine ilişkin sorumluluğun üreticiler tarafından üstlenilmesini esas alan ve döngüsel ekonominin temel araçlarından biri olarak kabul edilen bir yaklaşımdır.
Depozito Yönetim Sistemi de GÜS gibi özellikle içecek ambalajlarında yüksek toplama ve geri dönüşüm oranlarına ulaşılmasını hedeflemektedir. Bununla birlikte, Depozito Yönetim Sistemi yalnızca belirli içecek ambalajlarını kapsamaktadır.
Sistemin kapsamı; ambalaj malzemesi ile birlikte ürün sınıfına göre de belirlendiğinden, benzer ambalaj yapısına sahip bazı ürünler depozito sistemi kapsamında yer alırken, bazı ürünler mevcut uygulamada kapsam dışında kalabilmektedir.
Ambalaj atıklarının önemli bir bölümü depozito sistemi dışında kalmaya devam etmektedir. Bu nedenle kaynağında ayrı toplama, tüm ambalaj atıklarının geri dönüşüme kazandırılabilmesi açısından önemini korumaktadır.
Kâğıt, karton, plastik, metal, cam ve kompozit ambalajların oluştukları noktada diğer atıklardan ayrı biriktirilmesi, ayrı toplanması ve geri dönüşüme sevk edilmesi; geri dönüşüm hedeflerine ulaşılması, doğal kaynakların korunması, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve döngüsel ekonominin güçlendirilmesi açısından vazgeçilmezdir. Bu nedenle depozito sistemi ile kaynağında ayrı toplama uygulamalarının birbirini tamamlayan bir anlayışla yürütülmesi, ülkemizin geri dönüşüm hedeflerine ulaşmasında kritik rol oynayacaktır.
ÇEVKO Vakfı'nın Değerlendirmesi
ÇEVKO Vakfı olarak, Depozito Yönetim Sistemi'nin içecek ambalajlarının ayrı toplanmasına ve yüksek kaliteli geri dönüşüme önemli katkı sağlayacağına inanıyoruz. Sürdürülebilir bir ambalaj atığı yönetimi için Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS) modelinin bütüncül yapısının korunması, depozito sistemi ile kaynağında ayrı toplama sistemlerinin birbirini tamamlayan uygulamalar olarak geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Depozito sisteminin belirli içecek ambalajlarında yüksek toplama performansı sağlaması beklenmekle birlikte, ambalaj atıklarının önemli bir bölümü mevcut uygulama kapsamında depozito sistemi dışında kalmaktadır. Bu nedenle tüm ambalaj türlerinde kaynağında ayrı toplama uygulamalarının güçlendirilmesi ve Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu modelinin bütüncül yapısının korunması, ülkemizin geri dönüşüm hedeflerine ulaşması açısından önemini korumaktadır.
ÇEVKO Vakfı olarak, yaklaşık 35 yıllık deneyimimizle ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması ve geri dönüşüme kazandırılması konusunda çalışmalarımızı sürdürürken; izlenebilir, doğrulanabilir ve şeffaf bir Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS) modelinin yeniden yapılandırılmasını ve etkin bir şekilde uygulanmasını önemsiyoruz. Bu kapsamda, finansal sorumluluklarını yerine getirdiğini belgeleyen üreticilerin, gerçekleştirdikleri geri kazanım ve atık yönetimi harcamalarının dikkate alınacağı bir mekanizmanın oluşturulmasının, kaynakların daha etkin kullanılmasına, üreticilerin sisteme katılımının teşvik edilmesine ve ülkemizde döngüsel ekonominin güçlendirilmesine önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz.
Güncel
Haber & Gelişmeler
