Yerel Yönetimler
Her geçen gün kentleşme ve nüfus artışı ile birlikte tüketim alışkanlıkları değişmekte ve oluşan atık miktarı artmaktadır. Toplam katı atık içinde evsel katı atıklar önemli bir yer tutmaktadır. Evsel katı atıkların toplanması, taşınması, bertarafı önemli çevresel etkileri beraberinde getirmektedir.
Evlerimizde oluşan atıkların toplanmasından bertarafına kadar izlediği yol aşağıdaki resimde özetlenmiştir.
Evimizde bir torba veya kutuda biriktirdiğimiz çöplerimizi sokaktaki çöp konteynerine bırakırız. Belediye ekipleri konteynerlerde biriken çöpleri alarak düzenli veya düzensiz depolama alanlarına ulaştırırlar. Depolama alanlarında çöpler yığınlar halinde sıkıştırılmakta ve üzeri toprak ile örtülmektedir.
İlk bakışta çöpün izlediği yol sorunsuzmuş gibi görünse de aslında problem, atıklarımızı ayırmadan çöp konteynerine atmamızla başlamaktadır. Çünkü ülkemizde; tüketim sonucu oluşan ve bertaraf edilmek üzere depolama alanlarına gönderdiğimiz atıkların ağırlıkça %15’i, hacimce %35’i ambalaj atıklarından oluşmaktadır. Atıkların toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesi önemli maliyetler oluşturmakta ve her geçen gün depolama alanlarının sayıları ve doluluk oranları artmaktadır.
Toplama, taşıma ve bertaraf maliyetlerini azaltmak,
Mevcut depolama alanlarının ömrünü uzatmak,
Yeni “çöplük” alanlarının oluşma hızını yavaşlatmak,
Enerji ve hammadde tasarrufu sağlamak için ambalaj atıklarımızı kaynağında ayrı toplamalıyız.
Pek çok gelişmiş ülkede geri kazanım uygulamaları uzun yıllardan beri devam etmektedir. Avrupa Birliği uyum süreci içinde ülkemizde de geri kazanım uygulamalarının yasal alt yapısı oluşturulmuştur. Ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması esaslarını belirleyen yönetmelik 2005 yılında yayımlanarak “ Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” olarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ile birlikte; belediyeler, ambalaj atıklarını kaynağında ayrı toplamak veya Çevre ve Orman Bakanlığından lisans/geçici çalışma izni almış firmalar ile anlaşarak toplatmakla yükümlü hale gelmiştir. 2007 yılında Yönetmeliğin bazı maddeleri ve adı değiştirilmiş “Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” adıyla tekrar yayımlanmıştır.
2005 yılına kadar gönüllü olarak ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması ile ilgili uygulamalar yapan ÇEVKO Vakfı, yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte Çevre ve Orman Bakanlığı’ndan her türlü ambalaj atığının geri kazanımı konusunda yetki almıştır. Bu yetki ile ÇEVKO Vakfı ambalaj ve ambalajlı ürün piyasaya süren sanayi kuruluşlarının sorumluluklarını devralabilir hale gelmiştir. ÇEVKO Vakfı, piyasaya süren konumundaki sanayi kuruluşlarından devraldığı yükümlülüğü yerel yönetimler ve lisanslı toplama-ayırma firmalarıyla işbirliği yaparak yerine getirmektedir. Bu kapsamda yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 2005 yılı itibariyle 3 ilde kaynağında ayrı toplama uygulamalarına başlayan ÇEVKO, yaklaşık 990.200 kişiye ulaşmış ve kaynakta ayrı toplama uygulamalarına katılımını sağlamıştır. 2008 yılı sonu itibariyle ÇEVKO Vakfı 19 ilde 104 belediye ile ayrı toplama uygulamalarına devam etmektedir.
Kaynağında ayrı toplama uygulamalarının başarısında en önemli etkenlerden biri, eğitim ve bilgilendirme çalışmalarıdır. Bu nedenle uygulamalar kapsamında halkın bilinç seviyesini artırmak amacıyla kapı-kapı bilgilendirme yöntemi benimsenmiştir. 2005 yılında 251 bin 500 konutta kapı-kapı dolaşılarak bilgilendirme çalışmaları yapılmış ve bu konutlar uygulama kapsamına alınmıştır. Bilgilendirme faaliyetleri devam ettikçe haklın bilinci artmış ve kaynağında ayrı toplama uygulamasına katılım sağlayan kişi sayısında önemli artışlar gözlenmiştir. Geçtiğimiz yıl yapılan etkin bilgilendirme faaliyetleri sonucunda kaynakta ayrı toplama uygulamalarında yaklaşık 1 milyon 472 bin konuttan ambalaj atıklarının düzenli olarak toplanması sağlanmıştır.
2005 yılında kaynakta ayrı toplama uygulamaları kapsamında İzmir, Bursa ve Marmaris’te sadece konut ve okullardan toplanan ambalaj atığı miktarı yaklaşık 15 bin ton iken, 2008 yılında 19 ilde yaklaşık 132 bin ton ambalaj atığı düzenli olarak kaynağından ayrı toplanmış ve geri dönüşüm sanayine sevki sağlanmıştır.
