Uluslararası iklim rejimini düzenleyen en önemli resmi belge olan Kyoto Protokolü’nün birinci yükümlülük dönemi 2012 yılında tamamlanıyor. Bu son dönemeçte yeni iklim rejiminin nasıl şekilleneceği konusu başta hükümetler olmak üzere yerel yönetimler, özel sektör ve tüm kamuoyu tarafından merakla bekleniyor. Avrupa Birliği Kyoto Protokolü’nün devamını isteyerek sürece olan bağlılığını devam ettirirken, Rusya, Kanada ve Japonya gibi ülkeler ikinci bir yükümlülük dönemiyle bu sürecin devamına sıcak bakmıyor. Gelişmekte olan ülkeler ise iklim değişikliği ile mücadele için azaltım ve iklim değişikliğinden kaynaklanan risklerin azaltılması için uyuma yönelik adımlarının finansmanı için mali kaynak arayışı içerisinde.

BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 17. Taraflar Konferansı'nda, iklim değişikliğinde geri dönüşü olmayan nokta olan 2 derecelik sıcaklık artışının önüne geçilmesi için gelişmiş ülkeler için zorunlu ve gelişmekte olan ülkeler için gönüllü sera gazı salım azaltım hedefleri, azaltım ve uyum alanında finansal kaynakların yönetimi, düşük karbon ekonomisine geçişte en önemli ayaklardan biri olan teknoloji transferi gibi kritik başlıklar ele alındı.

2009 yılında Cancun’da gerçekleştirilen iklim zirvesinin ardından 2012 sonrası iklim rejiminin sürekliliğinin sağlanması için sadece belirli başlıklar altında karar metinleri ortaya konmuştu. Cancun müzakereleri sonucunda Yeşil İklim Fonu en önemli çıktılar arasında yer aldı. İklim değişikliği ile mücadele için atılan azaltım ve uyum için adımlarda teknoloji transferi ve teknoloji ihtiyacını karşılamak üzere Teknoloji Yürütme Komitesi ve İklim Teknoloji Merkezi ve Ağı kurulması kararı alınmıştı.

DURBAN’DA ÇIKAN KARARLAR PAKETİ
Güney Afrika’nın Durban kentinde sonuçlanan BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (BMİDÇS) 17. Taraflar Konferansı (COP17) ve Kyoto Protokolü’nün (KP) 7. Taraflar Buluşması (COP/MOP7), aynı anda altı resmi paralel süreçte yürütülen müzakerelere sahne oldu. Zirvenin resmi olarak son günü olan Cuma günü ortada hala bir anlaşma paketinin olmaması sürecin bir başarısızlıkla mı sonuçlanacağı şüphesini doğurdu. COP’lar tarihinde bir ilk yaşandı ve müzakerelerin resmi bitiş tarihinden iki gün sonra sözleşme ve protokol hattında kararların yer aldığı bir Durban anlaşması ortaya koyuldu. Bu kararlar, mevcut bir sistemin ve iklim değişikliği konusunda son 20 yılda atılan adımların devam ve sürekliliğin sağlanması açısından önemli sayılabilir. Bu süreçte yeni kavramlar da ortaya çıktı. Durban Platformu Geçici Çalışma Grubu, yasal güce sahip olan bir anlaşma gibi yeni kavramların çıktıları ve tanımları önümüzdeki dönemlerde ortaya çıkacak.

Sürecin en temel çıktısı Kyoto Protokolü’nün ikinci yükümlülük döneminin 1 Ocak 2013 tarihiyle başlaması yönünde alınan karardı. Bu anlaşma belgesinde Rusya, Kanada ve Japonya Kyoto Protokolü’nün ikinci yükümlülük döneminde yer almayacağını belirtti. Türkiye'nin ismi de Kyoto Protokolü'nün ikinci yükümlülük döneminde yer alacak ülkeler arasında bulunmuyor. 

Sözleşme hattında da en önemli kararlar arasında yeni bir geçici çalışma grubunun kurulması yer alıyor. Durban Platformu adında kurulan bu çalışma grubunun en önemli görevi, yeni bir anlaşmanın oluşturulması için resmi bir metnin hazırlanması. Bu  grup 2012’nin ikinci yarısında çalışmalarına başlayacak,  2015 yılına kadar bu metnin hazırlıklarını tamamlayacak ve 2020 yılında yürürlüğe girecek bir Protokolü ülkelere sunacak. 18. Taraflar Konferansı Katar’da gerçekleştirilecek. Bir diğer gelişme de İklim Fonu cephesinde elde edildi. Bu fonun yapısal süreçleri hakkında bazı kararlar ortaya koyuldu. Sürecin işlevselleştirilmesi için  önümüzdeki dönemlerde İsviçre ve Güney Kore’de toplantıların yapılması bekleniyor. En büyük soru olan bu fona kaynağın nasıl sağlanacağı ise hala soru işareti. Fonun başlangıç masrafları Güney Kore tarafından karşılanacak.

TÜRKİYE DURBAN’DAN ÇIKAN SONUÇTAN MEMNUN
Dışişleri Bakanlığı Enformasyon Dairesi Başkanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, Türkiye Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 17. Taraflar Konferansı (COP 17) ile Kyoto Protokolü 7. Taraflar Toplantısı (CMP 7) sonunda 2012 yılından sonra geçerli olacak iklim değişikliği rejiminin belirlenmesine ilişkin bir yol haritası üzerinde anlaşmaya varılmış olması memnuniyetle karşılanmıştır denildi. Açıklamada, "Durban Taraflar Konferansında ayrıca, özel konumu Marakeş (2001) ve Cancun (2010) Taraflar Konferanslarında tanınmış olan Türkiye'ye, salım azaltımı, iklim değişikliğine uyum, teknoloji geliştirilmesi ve transferi, kapasite oluşturma ve finansman alanlarında sağlanacak desteğin modalitelerinin belirlenmesine ilişkin görüşmelerin sürdürülmesi karara bağlanmıştır. Bu karar uyarınca gerekli adımların atılması için girişimlerimiz önümüzdeki dönemde de kararlılıkla sürdürülecektir. Türkiye öteden beri, iklim değişikliğiyle mücadelede 'ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar' ve 'her ülkenin kendi imkan ve kabiliyetlerine göre değerlendirilmesi' ilkeleri çerçevesinde, adil, kapsamlı, kurallara dayalı ve hukuken bağlayıcı bir uluslararası düzenlemeye gidilmesini savuna gelmektedir. Ülkemiz bu anlayışla, sürece gereken katkıyı sağlamaya devam edecektir." denildi.

Kaynak : Bölgesel Çevre Merkezi (REC Türkiye) Günceleri
http://www.rec.org.tr/?module=newsletter&item=newsletter_issues&issue_id=90
http://www.rec.org.tr/?module=newsletter&item=newsletter_issues&issue_id=89
http://www.rec.org.tr/?module=newsletter&item=newsletter_issues&issue_id=76